Nieuws

Waarom een betrouwbaar analyseresultaat begint bij een representatief staal

Wanneer twee analyses van dezelfde partij sterk verschillende resultaten opleveren, wordt al snel naar het laboratorium gekeken.  Werd er een andere analysemethode gebruikt? Is er iets misgelopen tijdens de analyse? Kan de meetonzekerheid het verschil verklaren?

Maar soms ontstond het belangrijkste verschil al vóór de analyse begon.

Een analyseresultaat heeft betrekking op het materiaal dat daadwerkelijk werd geanalyseerd. Om op basis van dat resultaat iets te kunnen zeggen over een volledige partij, moet de representativiteit doorheen het hele proces bewaakt worden. 

Het begint bij staalname

Stel: een partij tarwe wordt geanalyseerd op aflatoxine B1.

Een analyse in opdracht van de verkoper geeft een resultaat van 0,014 mg/kg. Een latere analyse in opdracht van de koper geeft 0,078 mg/kg.

Dezelfde partij. Een heel ander resultaat.

In dit geval werden de stalen echter op een verschillende manier genomen.  Voor de analyse van de verkoper nam een gecertificeerde staalnemer meerdere stalen verspreid over de volledige partij. Die werden gecombineerd tot één labostaal.

Voor de analyse van de koper werd één groot staal genomen bij het openen van de container.

Hoewel beide stalen afkomstig waren uit dezelfde partij, waren ze daarom niet noodzakelijk op dezelfde manier representatief voor die partij. 

De twee analyseresultaten zomaar naast elkaar leggen, vertelt dus niet het volledige verhaal.

Waarom is dit vooral belangrijk bij mycotoxinen?

Niet elke contaminant is gelijkmatig verdeeld over een partij.

Mycotoxinen zijn vaak heterogeen verspreid, waarbij de concentratie in bepaalde delen van een partij veel hoger  dan eldisers. De locatie en het aantal stalen dat wordt genomen, worden daardoor extra belangrijk. 

Eén groot staal van één locatie is dus niet automatisch representatiever dan een staal dat is samengesteld uit meerdere deelstalen verspreid over de partij.

Daarom leggen bepaalde voorschriften doorgaans zowel het aantal te nemen deelstalen als de hoeveelheid materiaal in het te analyseren staal vast. De juiste aanpak is onder meer afhankelijk van de grootte van de partij en het producttype. 

Wat gebeurt er wanneer het staal in het laboratorium aankomt?

Een laboratorium kan honderden grammen of zelfs meerdere kilo's materiaal ontvangen. Uiteindelijk wordt slechts een klein deel daarvan gebruikt voor de analytische bepaling.

De uitdaging bestaat er dus in om het staal steeds verder te verkleinen zonder daarbij de representativiteit te verliezen.

Daarom is een goede staalvoorbereiding essentieel.

Afhankelijk van het product kan het laboratoriumstaal eerst op een geschikte manier worden verkleind voordat het wordt gehomogeniseerd. In veel gevallen wordt het materiaal fijngemalen om een zo homogeen mogelijk monster te verkrijgen. Vervolgens kan een kleinere, representatieve hoeveelheid worden genomen voor extractie en verdere analyse. 

Vereenvoudigd ziet dat proces er zo uit:

Bij elke verkleiningsstap blijft het doel hetzelfde: ervoor zorgen dat de kleine hoeveelheid die uiteindelijk in de analytische methode terechtkomt, het oorspronkelijke materiaal zo goed mogelijk blijft vertegenwoordigen.

Groter betekent niet automatisch representatiever

Dat verklaart ook waarom de vraag “Hoeveel staal moet ik opsturen?” niet altijd één eenvoudig antwoord heeft.

De hoeveelheid alleen bepaalt niet of een staal representatief is. Hoe het staal werd genomen, is minstens even belangrijk als hoeveel materiaal er werd genomen.

En zodra een groot staal het laboratorium bereikt, moet het ook op een geschikte manier verwerkt kunnen worden. 

Wanneer twee resultaten verschillen, kijk dan verder dan de cijfers

Wanneer analyseresultaten van dezelfde partij sterk verschillen, kan het misleidend zijn om alleen de cijfers met elkaar te vergelijken.

Voor je enkel naar de analysemethode kijkt, loont het de moeite om enkele andere vragen te stellen:

• Hoe werd elk staal genomen?
• Werden meerdere deelstalen verspreid over de partij genomen?
• Hoe werden de stalen voorbereid voor analyse?

Een laboratorium kan een analytische bepaling met grote precisie uitvoeren. Maar het resultaat heeft uiteindelijk betrekking op het materiaal dat daadwerkelijk in het analytische proces terechtkwam.

Een betrouwbare analyse begint bij een representatief monster en bij het behouden van die representativiteit tot aan de analyse.